Haberler

ÇOK TARAFLI ENSTRÜMAN (MLI): ULUSLARARASI VERGİ ANLAŞMALARININ UYGULANMASINDA YENİ BİR YÖNTEM YENİ BİR DÖNEM- ŞABAN KÜÇÜK

(Multilateral Convention to Implement Tax Treaty Related Measures to Prevent Base Erosion and Profit Shifting)

Giriş

  • Aşırı ve agresif vergi planlaması, vergi yüklerinin düşük olduğu ülke ve bölgelerin doğması, bu alanda ortaya çıkan mali boşluk ve vergi cennetlerinin oluşması gelişmiş ülkeler kadar gelişmekte olan ülkeler açısından da sorunlar oluşturmuştur.  
  • Bu konu, ülkeleri, OECD, BM veya G-20 gibi örgütleri uluslararası kalkınma, refahın dağılımı, uluslararası ticaret, mal ve sermaye hareketlerinin önündeki engellerin kaldırılması ve dolayısıyla iktisadi büyüme anlamında yakından ilgilendiren bir alandır.
  • Bu, sadece ülkelerin kendi adil hakkı olan vergiyi toplayabilmeleri açısından değil aynı zamanda ülkenin kamusal kaynaklarının, kaynağı belirli olmayan finansal varlıkların veya yolsuzluk, hile, kaçakçılık benzeri yollarla edinilmiş kaynakların izinin sürülmesi ve takip edilmesi ve engellenmesi açısından da çok önemlidir.
  • Uluslararası medyaya zaman zaman yansıyan haberler, vergi cennetleri, off-shore hesaplar ve şirketler, düşük vergi ödeyen uluslararası firmalar çoklukla kamuoyunu meşgul etmektedir. Son yıllarda bu konuda çok önemli bir kamuoyu duyarlılığı da oluşmuştur.
  • Bu genel çerçevenin içinde vergi matrahlarının aşındırılması ve belli yol ve yöntemlerle karların taşınmasına karşı geliştirilen BEPS denilen program ayrı bir önem kazanmaktadır.
  • Peki nedir, kısaltmasını sıklıkla duyduğumuz BEPS eylemleri ve asıl konumuz olan çok taraflı enstrüman (MLI) ile ilgisi, açıklayalım.

MATRAHIN AŞIDIRILMASI VE KAR AKTARIMI PROGRAMI (BEPS) VE BUNA İLİŞKİN EYLEMLER:

OECD-G20 liderliğinde yürütülen ve 2013 yılından beri belli bir olgunlaşma seviyesine ulaşan BEPS eylemleri haksız vergi rekabeti ve kaybıyla ilgili önemli öneriler ve aksiyonlar öngörmektedir. Bunlar başlıklar olarak şunlardır:

  • Dijital Ekonominin Vergisel Zorlukları
  • Hibrit Düzenlemelerin Etkileri
  • Kontrol Edilen Yabancı Kurum Kazançları (CFC Rules)
  • Faiz vb Mahiyetteki Ödemelerin Matrah Aşındırmasının Önüne Geçilmesi
  • Zararlı Vergi Uygulamalarının Engellenmesi (Özün Önceliği ve Şeffaflık)
  • Vergi Anlaşmalarının Uygunsuz Kötüye Kullanımı (Suiistimal)
  • Yapay “İşyeri” ve Sonuçları
  • Gayrimaddi Duran Varlıklar
  • Risk ve Sermaye
  • Yüksek Riskli İşlemler
  • BEPS’e ilişkin Takip ve Değerlendirme
  • Zorunlu Açıklamalar
  • Belgelendirme Yükümlülükleri
  • Daha Efektif Uyuşmazlık Çözüm Yöntemleri
  • Vergi Anlaşmalarının Otomatik Uyumu

ULUSLARARASI VERGİ DÜNYASINDA YAŞANAN DİĞER GELİŞMELER:

Bunun dışında Uluslararası Vergi İdareleri Arasında Yardımlaşma Anlaşması, Bilgi Değişimi, Uluslararası Anlaşmaların BEPS Uyarınca Güncellenmesi (MLI), OECD tarafından Transfer Fiyatlandırması düzenlemelerinde (TP) ve Model Anlaşmada yapılan güncelleme ve değişiklikler ülkelerin bu konuda birbirleriyle çok fazla konuda anlaşma zemini yakalama ve vergi rekabetini engelleme konularında daha somut adımlar attığını göstermektedir.

OECD hesaplamalarına göre vergiden suni yollarla kaçınma, daha az veya vergisiz alanlar üzerinden kurulan veya anlaşmaların suistimali yoluyla toplanamayan dolaysız vergilerin 100-240milyar USD olduğu tahmin edilmektedir.

MLI Nedir? Son dönemde bu alanda yapılan en önemli düzenlemelerden bir tanesi de MLI düzenlemesidir. Yukarıda yer alan BEPS projesinin 15 nolu aksiyonu vergi anlaşmalarının otomatik uyumu ile ilgilidir. BEPS ile ülkelerin üzerinde anlaştıkları minimum standartların binlerce iki taraflı uluslararası vergi anlaşmasının tek tek değiştirilmesi yerine otomatik bir mekanizma ile güncellenmesi felsefesine dayanan bir anlaşmadır.

Özellikle çeşitli yol ve yöntemlerle karın daha düşük vergili ülke ve bölgelerde bırakılması, anlaşmaların kötüye kullanımı (treaty shopping) işyeri (PE) statüsünün suistimal edilmesi ve anlaşmazlıkların çözüm mekanizması (dispute resolution) BEPS’te ön plana çıkan konulardır.

MLI’NIN ÖZELLİKLERİ NEDİR?

  • Türkiye’nin 7 Haziran 2017 tarihinde Paris’te 66 ülke ile birlikte imzaladığı bu Anlaşma’nın yürürlüğe girmesiyle Uluslararası Vergi Anlaşmaları Tarihinde yeni bir döneme girilecektir.
  • Bu anlaşmanın her ülke için yürürlüğe girmesi kendi iç hukuk yollarıyla yapılacak olup, ilk 5 ülke tarafından onaylanmasıyla MLI’nın yürürlüğü de başlayacaktır.
  • OECD’nin tahminlerine göre 2017 yılında imzacı ülke sayısının artması, 2018 içinde yürürlüğe girmesi beklenmektedir.
  • OECD kuruluş olarak depozitor konumdadır, ülkeler kabul ettikleri anlamayı OECD Sekretaryasına iletmektedirler.
  • Bugün itibariyle 71 ülkenin imzaladığı bu çerçeveyle 2350 çifte vergileme anlaşmasının 1100 tanesi kapsama girmiş olacaktır.
  • Söz konusu 71 ülkeden Türkiye hariç bırakıldığında 70 ülkeden 47 tanesi ile Türkiye’nin çifte vergileme anlaşması bulunmaktadır.
  • MLI OECD tarafından geliştirilen ve şeffaf olarak yayımlanan bir metodoloji ile sürekli güncellenmekte ve duyurulmaktadır. Yeni ülkeler imzaladıkça ülkeler arası uygulama web sayfasında yayımlanmaktadır. Bu konuda güncel verilere OECD’den ulaşılabilmektedir. http://www.oecd.org/tax/treaties/mli-matching-database.htm
  • Mevcut çifte vergileme anlaşmalarından her ülkenin bu kapsama girmesini uygun gördüklerine (Covered Tax Agreements) her imzacı ülkenin kabul ettiği ve rezerv konulmayan maddelerinin karşılıklı olarak o anlaşmalar için uygulanmasını ve bu anlaşmaların tekrar müzakere edilmesinin gerekmediği bir kolaylık sağlamaktadır.
  • Ülkeler tüm imzaladığı çifte vergileme anlaşmalarını Covered Tax Agreement olarak belirlemek zorunda değildirler.
  • MLI’da ülkelerin koyduğu rezervler tüm anlaşma yapılan ülkeler (Covered Tax Agreements) için geçerli olup seçim yapmak mümkün değildir. Yani, madde madde yapılan tercihler (kabul veya çekinceler) tüm ülkeler için açıklanmış bir iradedir. Ülke ülke ayrı uygulama tercihi yapmak mümkün değildir.
  • Ülkeler tüm anlaşmalarını kapsam dahiline almamıştır. Yaklaşık mevcut anlaşmaların %85’i bu kapsama girmiştir. Kalan anlaşmalar ülkelerin ikili görüşmeler yoluyla düzenlemeyi öngördükleri anlaşmalardır.
  • MLI anlaşmasının imzalandığı tarihten sonra yürürlüğe giren ülkeler arası anlaşmaları kapsamayacaktır. Bu anlaşmaların BEPS minimum standartlarına göre müzakere edilmesi beklenmektedir.

Söz konusu MLI anlaşmasının Türkiye’deki çok uluslu firmaları ve yurt dışı bağlantılı mükellefleri yakından ilgilendiren hükümleri bulunmaktadır. Bu sebeple, ülkeler arasındaki çifte vergileme anlaşmaları yanında MLI ile güncellenen maddelerini de özellikle değerlendirmek gerekecektir.

Yer verilen konuda daha fazla bilgi için bize müracaat ediniz.

Saygılarımızla...

Erdikler Bağımsız Denetim ve YMM A.Ş.