Haberler

2018-2020 Orta Vadeli Plan ve Programın Öngördükleri

Şaban Küçük

Devlet; bütçesini gelir, gider ve yatırım programları aracılığıyla yürütmektedir. Bu konuda 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim Kanunu uyulması gereken temel kurallar setini düzenlerken her yıl için yıllık kamu bütçesi ve yatırımlar için Yatırım Programları yayımlanır. Bütçe tarafında gelir bütçesi ve gider bütçesi Maliye Bakanlığı tarafından yürütülürken yatırım tarafında Kalkınma Bakanlığı yetkilidir.

Bütçelerin yıllık olmasının getirdiği zorlukları aşmak üzere çok yıllı bütçeleme çalışmaları 5018 sayılı Yasa ile başlatılmış, buna dayanak teşkil etmek üzere 3 yıllık dönemleri kapsayan orta vadeli program ve orta vadeli mali plan yayımlanmaya başlanmıştır. Buradaki temel amaç, ekonomideki en büyük aktör olan kamunun eylemlerine ve yatırımlarına ilişkin piyasalara sinyal niteliğinde bilgiler verilmesi ve beklentilerin yönetimidir.

Bu çerçevede 2018-2020 dönemini kapsayacak Plan ve Programlar Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Plan ve Programlarda temel öncelikler büyümeyi hızlandırarak istihdamı artırmak, enflasyonu düşürerek fiyat istikrarını korumak,  yurtiçi tasarrufları artırmak,  cari işlemler açığını azaltmak ve sürdürülebilir kılmak, kamu mali dengelerini ve mali disiplini daha da güçlendirmek ve böylece makroekonomik ve finansal istikrarı korumak  olarak sıralanmıştır.  

Bu dönem için uygulanacak Plan, Program ve Bütçe Çağrısı mükellefler ve iş dünyası için önemli öngörülerde bulunmak mümkündür.

Ayrıntılarda Neler Var:

Söylediğimiz gibi orta vadeli plan ve programlar 3 yıllık vadede uygulanacak temel parametreleri, öngörülen gelir ve gider ilkelerini, devletin önem vermeyi düşündüğü program ve proje bileşenlerini ele almaktadır. Özel sektör için de önemi, kamu yatırımlarının büyüklüğü göz önünde bulundurularak doğrudan, devletin aldığı vergi, büyüme, enflasyon, teşvikler gibi kararlarla da dolaylı olarak büyük öneme sahiptir.

Bu sebeple özellikle gelir ve gider tarafını da göz önünde bulundurmak suretiyle ayrıntılara bakalım:

  • Orta Vadeli Mali Planda 2018-2020 yılı arasında %5,5 ekonomik büyüme öngörülmekte, enflasyonun kademeli olarak %7,0, %6,0 ve %5,0 oranına düşmesi beklenmektedir.
  • Orta Vadeli Mali Plana dayalı olarak hazırlanan 2018-2020 yılları Merkezi Yönetim Bütçesi, kaynakların belirlenen politika öncelikleri doğrultusunda tahsisini ve etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılmasını amaçlamaktadır. 
  • Kamu yatırımlarına ayrılan  kaynakların önümüzdeki dönem için hedeflenen büyümeye ve istihdam artışına  azami oranda katkı sağlayacak şekilde  tahsisi ve verimli kullanımı temel ilke olarak belirlenmiştir. Kamu ve özel sektör yatırımları birbirini tamamlayacak şekilde bütüncül bir bakış açısıyla ele alınacaktır.
  • Program gereğince kamu yatırım harcamalarında kalkınma potansiyelini destekleyici mahiyetteki iktisadi ve sosyal altyapı yatırımlarına öncelik verilmeye devam edilecektir. Kamu yatırım öncelikleri özel sektörün yenilikçi ve üretken yatırımlarını ve ticareti destekleyecek mahiyette belirlenecek; iş, üretim, yatırım ve yaşam ortamını iyileştiren nitelikli altyapı yatırımlarına öncelik verilecektir.
  • Kamu yatırımlarına ayrılan kaynaklar bir taraftan öncelikli sosyal ihtiyaçları giderecek ve üretken faaliyetleri destekleyecek nitelikteki alt yapı alanlarına yönlendirilirken, yatırımların maliyet etkin, verimli ve zamanında gerçekleştirilmesine, mevcut sermaye stokunun daha etkin kullanılmasına ve yatırım harcamalarının en kısa zamanda ekonomik ve sosyal faydaya dönüştürülmesine azami özen gösterilecektir.
  • Kamu yatırımlarının gerçekleştirilmesinde  özel sektörün katılımını sağlayan kamu-özel iş birliği uygulamaları edinilen tecrübeler de dikkate alınarak yaygınlaştırılacaktır.

KAMU GELİRLERİ

Devletin esasında vergi gelirleri eksenindeki kamu gelirleri için de önemli öngörülerde bulunulmaktadır. Vergilemenin birden fazla amacı ile çeşitli hedeflerin sağlanması amaçlanmaktadır.

  • Kamu gelir politikası, vergi sisteminde adalet ve etkinlik, ekonominin uluslararası düzeyde rekabet gücünün artırılması istihdam ve yatırımları teşvik, vergi tabanını genişletme, kayıt dışılığı azaltma, yurt içi tasarrufları artırma, Türkiye’nin bölgesel ve kürsel bir finans merkezi olmasına katkı sağlayacak şekilde yürütülecektir.
  • İşletmeler üzerinde oluşan finansman yükünü gidermek üzere Katma Değer Vergisi sisteminin yeniden düzenlenmesi çalışmaları yürütülecektir.
  • Vergi mevzuatına yapılacak düzenlemeler ile yurt içi tasarrufların artırılarak yüksek düzeyde tutulması ve bunların ekonomik sisteme dahil edilmesi özendirilecektir.  
  • Vergi harcamaları konusunda kamuoyununun bilgilendirilmesi çalışmaları sürdürülecektir.
  • Vergi mevzuatının daha basit ve kolay uygulanabilir getirilmesi, vergilemede istikrar ve öngörülebilirliğin esas olması, katma değeri yüksek ve nitelikli istihdamı destekleyen bir şekilde GVK, KVK ve VUK kapsamlı bir reforma tabi tutulacaktır.
  • Kayıt dışı istihdamın önlenmesi adına vergisel düzenlemeler yapılamaya devam edilecektir.
  • İmalat sanayi verimliliğinin ve rekabet gücünün artırırılarak dünya ticaretinden daha fazla pay alabilmesine yönelik vergi politikaları geliştirilecektir.
  • Farklı finans kuruluşları ve sermaye piyasası araçları arasındaki rekabet eşitliğini bozan vergisel düzenlemeler tespit edilerek gerekli düzenlemeler yapılacaktır.
  • Kamu gelirlerinin kalitesinin artırılması kapsamında yerel yönetim öz gelirlerinin artırılması ve bu gelirlerin genel vergi sistemi ile uyumunu sağlayacak mevzuat düzenlemeleri yapılacaktır.